Od około dwóch lat w środowisku risk managerów coraz intensywniej dyskutuje się o korzyściach jakie przynosi przedsiębiorstwom ERM (Enterprise Risk Management). Ten optymizm zostaje jednak przygaszony pytaniami CEO i członków zarządów firm przymierzających się do wprowadzenia ERM: Jaki jest wpływ systemów zarządzania ryzykiem na EBIT ? Rzecz w tym, że do tej pory nikomu nie udało się wykazać na liczbach, w sposób jednoznaczny, o ile ERM poprawia EBIT. Na swoim blogu pisze o tym wiecej John Glenn. Natomiast znawcy tematu natychmiast zauważą, że samo pytanie o wpływ na EBIT jest postawione błędnie, fałszywie: ocena sprawności firmy przez pryzmat EBIT to ocena krótkoterminowa, natomiast jej ocena przez pryzmat efektywności ERM to ocena strategiczna, długoterminowa ? podobnie jak ocena firmy przez jej wartość (shareholder value).

Typowe korzyści z wprowadzenia w firmie ERM, jakie zwykle się wymienia, zgrabnie podsumował Reginald Haman, prezes IRMSA (południowoafrykańskiego stowarzyszenia risk managerów) w majowym numerze miesięcznika branżowego Enterprise Risk:

• dopasowanie strategii do tzw apetytu na ryzyko (który wcześniej musi być zdefiniowany i wyliczony), inaczej mówiąc do możliwości i potencjału firmy
• wspomaganie osiągnięcia celów biznesowych przez transparentną identyfikację i kontrolowanie zagrażających im ryzyk
• narzędzia do inteligentnego ustalania priorytetów wśród całej gamy ryzyk i optymalnego alokowania środków na ich kontrolę
• narzędzia do inteligentnego znajdywania korelacji pomiędzy różnymi ryzykami i zjawiskami w firmie i jej otoczeniu, pozwalające na skuteczne zarządzanie nimi
  - poprawa jakości i szybkości podejmowanych decyzji, związanych z reagowaniem na priorytetowe ryzyka
• efektywne redukowanie ilości "niespodzianek" i ich wpływu na organizację
• efektywniejsze wykorzystanie szans i mocnych stron firm
• zwiększenie szansy organizacji na zrealizowanie lub przekroczenie celów biznesowych i budżetowych
• zwiększenie zdolności firmy do konkurowania.

Ponadto, Mike MacDonagh na swoim blogu dorzuca następujące benefity:

• obniżenie kosztów ogólnych firmy poprzez poprawę jej efektywności
• obniżenie tzw kosztów ryzyka (czyli sumy kosztów poniesionych strat, składek ubezpieczeniowych oraz kosztów prewencji).

Z kolei zespół MyRiskControl na swoim blogu podsumowuje, czego od ERM nie należy oczekiwać.

Ryzyko posiada dwie cechy, które powodują, że jest ono trudno uchwytne w twardych liczbach i kategoriach, jakimi zwykliśmy się w biznesie posługiwać:

1. z natury jest synonimem niepewności (nawet jak je zmierzymy, wynik jest zawsze obarczony niepewnością - mówimy o stopniu pewności, że ryzyko jest właśnie takie jak wyliczone)


2. zyski wynikające ze skutecznego kontrolowania "złego ryzyka" (downside risk) przyjmują postać mniejszych strat niż spodziewane, natomiast zyski wynikające z wykorzystania "dobrego ryzyka" (upside risk), czyli szansy, przedstawiają się jako przychody większe niż spodziewane.

Na problem czysto analityczny z wyznaczeniem ryzyka nakłada się problem zrozumienia natury ryzyka ? nawet jak zmierzone, jest ono zawsze względne i pełne jego zrozumienie nie jest intuicyjne. Dlaczego ten tekst umieściłem w dziale "Polemiki" a nie "Koncepcje" ? Gdyż jestem przekonany, że tak długo jak środowisko menedżerów ryzyka nie będzie potrafiło przedstawić modelu czy algorytmu pokazującego, w jaki sposób i w jakim stopniu ERM wpływa na EBIT lub NPV przedsięwzięcia, risk management nie ruszy z miejsca i pozostanie w cieniu. Lub sprawiając sprawę ostrzej: jeśli wspomniany model czy algorytm nie pojawi się w ciągu 3-4 lat, strategiczne zarządzanie ryzykiem umrze - przynajmniej w takim kształcie, w jakim większość postępowych risk managerów chciałoby go widzieć w swoich przedsiębiorstwach.

Obiecujące są jednak inicjatywy, których podjęcie świadczy o osiągnięciu przez nurt i dyscyplinę ERM poziomu dojrzałości, który uprawnia do dokonywania pierwszych ocen i podsumowań w oparciu o "twarde" kryteria. Pierwsza z nich to badanie przeprowadzone przez DNV na zlecenie AIRMIC (brytyjskiego stowarzyszenia menedżerów ryzyka, pisałem o tej organizacji na blogu we wcześniejszym wpisie), w którym bardzo głęboko przeanalizowano około 20 dojrzałych firm już od kilku lat czerpiących korzyści z wprowadzonego wcześniej systemu ERM. Oprócz krótkiego podsumowania korzyści jakie przyniósł tym firmom ERM, DNV bardzo jasno, syntetycznie wyodrębnił wspólne cechy tych firm i ich systemów, pozwalające dość jednoznacznie wskazać na czynniki czy warunki sukcesu. W tym kontekście jest to więc przełomowe opracowanie - wręcz praktyczny podręcznik dla menedżerów ryzyka. Wnosi ono sporo wartościowych obserwacji - piszę o tym raporcie na blogu w tym poście.

Drugi przełom może stanowić wprowadzona już w życie decyzja Standard&Poor's, o wzięciu pod uwagę cech i skuteczności systemów ERM w ocenianych spółkach niefinansowych wszystkich sektorów. Bardzo poważne podejście tej firmy ratingowej do znaczenia ERM w ocenie ogólnej, przyjęte założenia oraz zastosowane narzędzia zapowiadają się bardzo obiecująco. Ocena jakości i skuteczności praktyk zarządzania ryzykiem, adekwatna do specyfiki sektora, może być dużą siłą decydująca o dalszym rozwoju ERM. Podsumowanie zamierzeń Standard&Poor's jeśli chodzi o badanie skuteczności ERM znajduje się na moim blogu - tutaj.